Rapa Nui

Rapa Nui, ook wel bekend als Paaseiland, is een eiland in de Stille Oceaan dat bekend staat om zijn beroemde Moai-beelden en fascinerende cultuur.

De Rapa Nui-cultuur is uniek en heeft zich ontwikkeld op het geïsoleerde eiland gedurende duizenden jaren. De inheemse bevolking van Rapa Nui staat bekend om hun sterke verbondenheid met de natuur en de geestenwereld, wat tot uiting komt in hun kunst, muziek en dans.

Toen ik gevraagd werd een compositie te schrijven voor het Hanzefestival Overijssel 2023 met het thema: “Muziek maken is een Kunst”, kwam ik al gauw terecht bij dit bijzondere eiland. Muziek maken is daar niet alleen een kunst maar onderdeel van hun leven. Door de beperkte middelen die beschikbaar zijn (de eerste piano werd eind vorige eeuw overgevlogen), worden nog steeds de traditionele instrumenten gebruikt (zoals de twee stenen die ook in deze compositie te horen zijn). De traditionele melodieën worden aan elkaar overgedragen en hebben nu al duizend jaar overleefd.

Drie van deze melodieën vormen de basis van deze compositie. De Hoko (de Haka van Rapa Nui, een krijgersdans), neemt ons mee naar het eiland vol Moai: grote beelden gemaakt van vulkaangesteente. Het thema gebaseerd op Tu’u Maheke (traditionele zang) beeldt de kracht van de wind en zee uit. En het prachtige I he-a Hotumatu Ia bezingt de schoonheid van het eiland en de sterrenhemel.

Onbekend is hoe de vroegere bewoners en makers van de Moai de beelden hebben verplaatst van de vulkaansteengroeve naar soms de andere kant van het eiland. De meest tot de verbeelding sprekende theorie is het gebruik van touwen. Het beeld werd overeind getrokken met touwen aan beide kanten. Door steeds aan verschillende zijden te trekken liep het beeld als het ware over het eiland. Omdat hier veel mensen bij nodig waren en ook de nodige coördinatie, werden er liederen gezongen die met onder andere stenen ritmisch werden ondersteund. Na het verplaatsen van de Moai is het I he-a Hotumatu Ia-thema weer te horen. Deze schitterende melodie wordt nu door het hele orkest uitgevoerd en beëindigt de reis op Rapa Nui.